Het magazijn krijgt een digitaal brein
Van voorraadbeheer tot robotica en ai: het warehousemanagementsysteem krijgt een steeds belangrijkere rol in de logistiek.
Tekst: Robbert hoeffnagel Beeld: Marc Weikamp
Nederland telt duizenden distributiecentra en logistieke bedrijven die dagelijks enorme hoeveelheden goederen ontvangen, opslaan en weer verder sturen. Achter die fysieke goederenstromen speelt zich een minstens zo interessante digitale ontwikkeling af. Warehousemanagementsystems veranderen van administratieve magazijnsoftware in platforms die voorraden, medewerkers, automatisering en steeds vaker ook robots en ai aansturen. Dat zorgt voor flinke bewegingen in de wms-markt.
Het klinkt wellicht als een wat oudere kreet, maar Nederland Distributieland bestaat nog altijd en floreert als nooit tevoren. Volgens het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM) vertegenwoordigen goederenvervoer, opslag en ketenregie in Nederland samen tientallen miljarden euro’s aan toegevoegde waarde. Alleen al distributiecentra nemen inmiddels ruim 7800 hectare in beslag. Tegelijkertijd verwacht het KiM dat de groei van internationale handel en logistiek de komende jaren wel afvlakt.
Ook het vinden van personeel blijft een uitdaging. In het tweede kwartaal van 2026 stonden volgens cijfers van het CBS 15.200 vacatures open in vervoer, post en opslag. Meer dan 30 procent van de bedrijven in de sector meldde personeelstekorten.
Wie dat soort ontwikkelingen ziet, realiseert zich ook dat technologie in deze sector steeds belangrijker wordt. Een distributiecentrum kan alleen concurrerend functioneren als goederen snel worden verwerkt, voorraden kloppen, en mensen en machines optimaal worden ingezet. Het warehousemanagementsystem, kortweg wms, vormt daarbij steeds vaker het digitale hart van de operatie.
Veel meer dan voorraadadministratie
In zijn eenvoudigste vorm registreert een wms welke goederen een warehouse binnenkomen, waar ze worden opgeslagen, wanneer ze moeten worden gepickt en wanneer ze het pand weer verlaten.
Die omschrijving doet moderne wms-software echter flink tekort. Onderzoeksbureau Gartner noemt kostenverlaging, ondersteuning van automatisering en robotica, ai, gebruiksgemak, flexibiliteit en eenvoudiger implementaties als belangrijke onderwerpen waarop wms-leveranciers momenteel concurreren.
In het ‘Magic Quadrant for Warehouse Management Systems’ van april 2026 worden onder meer Manhattan Associates, Blue Yonder, SAP, Oracle, Infor, Microsoft, Infios, Generix, Mecalux, Dematic, EPG en Tecsys gevolgd. Dat is een interessante lijst, die laat zien hoe breed de markt is. Sommige spelers komen oorspronkelijk uit supplychainsoftware, andere vanuit ERP, intralogistiek of gespecialiseerde warehouseoplossingen. Naast deze internationaal opererende concerns spelen in Nederland ook leveranciers als Hardis Supply Chain en Boltrics een belangrijke rol, met name bij retailers en logistieke dienstverleners.
De Europese markt voor wms-oplossingen groeit bovendien stevig. Grand View Research schat de Europese markt voor 2026 op ongeveer 1,2 miljard dollar. Voor 2033 voorziet het bureau een omvang van ruim 4,4 miljard dollar, wat neerkomt op een gemiddelde jaarlijkse groei van ruim 20 procent.
‘Wij wilden een wms waarmee we zelf processen en workflows kunnen aanpassen’
Nieuwe contracten laten verschuiving zien
Recente Nederlandse projecten laten goed zien waar bedrijven bij de keuze van een wms tegenwoordig naar kijken. Logistiek dienstverlener Van Rooijen Logistiek koos dit jaar bijvoorbeeld voor het wms van Boltrics voor zijn locaties in Eindhoven en Turnhout. Het bedrijf beschikt daar over ruim 125.000 vierkante meter warehousecapaciteit. Interessant is de reden die operationeel directeur Vincent Faassen geeft voor die keuze. ‘Wij wilden een wms waarmee we zelf processen en workflows kunnen aanpassen’, stelt hij. Daardoor kan het bedrijf volgens hem klantspecifieke uitzonderingen ondersteunen zonder voor iedere klant compleet nieuwe processen te hoeven ontwikkelen.
Daar zit een belangrijke trend achter: standaardiseren zonder flexibiliteit te verliezen. Van Rooijen stapt tegelijkertijd over op een SaaS-oplossing op basis van Microsoft Dynamics 365. Faassen zegt daarbij een situatie te willen voorkomen waarin het bedrijf ‘over enkele jaren opnieuw voor een grote upgrade staat’.
Ook Thermotraffic maakte deze zomer bekend voor Boltrics te kiezen. De cold-chain-specialist wil één centraal wms gebruiken voor activiteiten in Nederland, België en het Verenigd Koninkrijk. De achterliggende doelstellingen zijn opnieuw standaardisatie, betere datakwaliteit en een schaalbaar platform voor verdere groei.
Ook retailers vernieuwen hun wms
Dat patroon zien we steeds vaker terug: één digitaal platform voor meerdere warehouses, klanten en landen. Bij retailers is dezelfde ontwikkeling zichtbaar. Beter Bed maakte in april bekend een nieuw wms van Hardis Supply Chain uit te rollen. Interessant is opnieuw dat niet alleen functionaliteit de doorslag geeft. Het bedrijf benadrukt vooral gebruiksgemak en de mogelijkheid voor medewerkers om zelf aanpassingen te maken.
Bol gebruikt de technologie van Hardis inmiddels de nodige jaren. Het oorspronkelijke contract dateert uit 2015, toen het bedrijf voor de sterk groeiende e-commerceactiviteiten een nieuw wms zocht. Inmiddels wordt de software gebruikt in verschillende fulfilmentcenters. Hardis stelt dat de samenwerking met bol bovendien belangrijk is geweest voor de verdere schaalbaarheid van zijn platform.
Een ander voorbeeld is Zeeman, dat Manhattan Active Warehouse Management gebruikt. Bij de selectie speelden onder andere integratiemogelijkheden, functionele diepgang, realtime inzicht, stabiliteit en een open architectuur een rol. ‘We proberen ons IT-landschap zo goed mogelijk op deze kernapplicaties af te stemmen’, zegt IT-directeur Barry van der Groep van Zeeman in een case study. Het cloud-native karakter betekent volgens hem dat nieuwe softwareversies zonder klassieke upgrades kunnen worden ingevoerd.
Ook Foot Locker gebruikt vanuit Nederland een nieuwe generatie wms. Het Europese servicecentrum in Haps, dat in 2025 werd geopend, is het eerste distributiecentrum van het concern dat Manhattan Active Warehouse Management gebruikt. Het bedrijf verruilde daar een oude AS400-omgeving voor een cloud-native platform dat zowel winkels als e-commerce bedient.
‘Naarmate warehouses verder automatiseren, kruipen functies dichter naar elkaar toe’
Van maatwerk naar platform
De voorbeelden laten een bredere verschuiving in de markt zien. Jarenlang was een wms-project grotendeels een maatwerkproject. Een organisatie kocht software, paste die uitgebreid aan zijn eigen processen aan en draaide vervolgens jarenlang op dezelfde versie – zie het gebruik van die AS400. Dat model staat echter meer en meer onder druk. Steeds meer leveranciers leveren hun wms als SaaS-dienst. Functionaliteit wordt voortdurend bijgewerkt en organisaties proberen juist dichter bij de standaardsoftware te blijven. Dat vermindert de hoeveelheid maatwerk en maakt het eenvoudiger nieuwe warehouses of klanten op hetzelfde platform onder te brengen.
Tegelijkertijd willen gebruikers wel zelf workflows kunnen configureren. Dat klinkt tegenstrijdig, maar is het niet. De gewenste situatie is steeds vaker: een gestandaardiseerd platform met configureerbare processen, in plaats van een voor iedere locatie apart gebouwde softwareomgeving.
Robots veranderen de rol van het WMS
Een tweede ontwikkeling heeft mogelijk nog grotere gevolgen: warehouseautomatisering. Distributiecentra krijgen steeds meer conveyors, shuttles, automatische opslag- en retrievalsystemen, pick-to-light, AutoStore-installaties en Autonomous Mobile Robots. Daarmee moet het wms niet alleen meer opdrachten aan mensen geven, maar ook met machines communiceren.
Gartner verwacht zelfs dat in 2030 de helft van de nieuwgebouwde warehouses in wat men noemt ‘ontwikkelde markten’ als ‘robot-centric’ zal worden ontworpen, waarbij menselijke aanwezigheid voor sommige processen optioneel wordt. De combinatie van personeelstekorten, hogere arbeidskosten, robotica en AI versnelt volgens het onderzoeksbureau deze ontwikkeling. Dat stelt ook nieuwe eisen aan de softwarearchitectuur. Gartner waarschuwde in juni dat organisaties weliswaar steeds meer ai en robots willen gebruiken, maar vaak nog geen samenhangende integratiestrategie voor hun wms hebben. Juist die integratielaag wordt daardoor strategisch.
Hierdoor vervaagt ook het onderscheid tussen een wms en een warehouse execution system ofwel wes. Het wms bepaalt traditioneel wat er moet gebeuren. Een wes verdeelt werkzaamheden meer realtime over medewerkers, transportbanen, robots en andere apparatuur. Naarmate warehouses verder automatiseren, kruipen die twee functies dichter naar elkaar toe.
‘Voorraad, medewerkers, vrachtwagens, conveyors, robots en orders worden onderdeel van één voortdurend veranderend digitaal systeem’
Ai komt naar de werkvloer
Daar komt nu ai bij. Analisten geven aan dat warehouse-automatisering een kantelpunt heeft bereikt. Het eerdergenoemde Gartner onderscheidt toepassingen die uiteenlopen van klassieke optimalisatie-algoritmen tot generatieve ai, ai-agents en zogenaamde physical ai, waarbij ai direct samenwerkt met robots en sensoren.
De eerste toepassingen zijn relatief nuchter. Denk aan betere voorspellingen van personeelsbehoefte, dynamisch bepalen waar producten het beste kunnen worden opgeslagen, optimalisatie van pickroutes en sneller reageren op uitzonderingen. ‘Supply chain leaders should take a pragmatic approach to ai in warehousing’, stelt Gartner-analist Federica Stufano. Zij adviseert bedrijven te beginnen met bewezen toepassingen zoals personeelsvoorspellingen en slotting, en pas daarna verder te gaan met generatieve ai en agents.
Daarmee verandert uiteindelijk ook de aard van het wms. Het systeem registreert niet langer alleen wat er in het warehouse gebeurt, maar beslist steeds vaker hoe het werk het beste kan worden uitgevoerd.
Digitaal concurrentievermogen
Dat maakt wms-software voor Nederland Distributieland strategischer dan de term ‘magazijnsoftware’ doet vermoeden. De concurrentie tussen distributiecentra draait niet alleen meer om vierkante meters, ligging of goede verbindingen met Rotterdam, Schiphol en het Europese achterland. Steeds meer gaat het ook om de vraag hoe snel een logistieke operatie nieuwe klanten kan aansluiten, hoeveel orders met dezelfde hoeveelheid personeel kunnen worden verwerkt en hoe gemakkelijk nieuwe automatisering kan worden toegevoegd. Daarmee ontstaat een ander soort warehouse. Voorraad, medewerkers, vrachtwagens, conveyors, robots en orders worden onderdeel van één voortdurend veranderend digitaal systeem. En precies in het midden daarvan bevindt zich steeds vaker het wms.
Voor Nederland als distributieland betekent dit dat een deel van het concurrentievermogen zich verplaatst van beton, docks en snelwegen naar software, data en integratie. Het moderne distributiecentrum concurreert daardoor steeds meer met zijn digitale brein.