Event | Open Source Summit Europe 2026
Europa ziet opensource steeds nadrukkelijker als middel om minder afhankelijk te worden van (buitenlandse) technologiebedrijven. Maar alleen het gebruik van opensource-software is niet genoeg om digitale soevereiniteit te bereiken. Europese organisaties zullen ook actiever moeten bijdragen aan de ontwikkeling en het beheer van zulke projecten. Dat blijkt uit het rapport 2026 State of Open Source in Europe van de Linux Foundation.
De Linux Foundation, de non-profit-thuishaven voor samenwerking bij open-sourcesoftware, -standaarden, -data en -hardware, presenteerde de vijfde editie van dit onderzoek tijdens de deze week gehouden Open Source Summit Europe 2026 in Praag. Volgens het rapport vindt 94 procent van de Europese organisaties digitale soevereiniteit belangrijk voor de eigen technologiestrategie. Voor 61 procent geldt dat zelfs als een zeer belangrijk thema. Beveiliging en privacy worden daarbij het vaakst genoemd als drijfveren.
Volgens Thierry Carrez, algemeen directeur van Linux Foundation Europe, ligt de volgende stap in actieve deelname aan opensource-gemeenschappen. ‘Opensource biedt organisaties een manier om minder afhankelijk te worden van één leverancier of regio. Maar alleen opensource-consumeren geeft nog geen controle over de technologie. Door actief bij te dragen aan open-sourcebronnen en deel te nemen aan open bestuursstructuren krijgen organisaties daadwerkelijk invloed op de ontwikkeling ervan.’
Te weinig aan tafel
Het rapport laat zien dat Europa al een aanzienlijke bijdrage levert. Europese ontwikkelaars zouden bijna veertig procent van de bijdragen leveren aan infrastructurele opensource-projecten als Kubernetes en OpenStack. Tegelijkertijd blijft de betrokkenheid van veel organisaties beperkt tot het afnemen en inzetten van software. Daardoor hebben Europese landen relatief weinig invloed heeft op de besluitvorming over de richting waarin projecten zich ontwikkelen. Europa draagt wel code bij, maar zit te weinig aan tafel.
Dat speelt volgens het rapport ook bij nieuwe ai-gerelateerde initiatieven. Europese ontwikkelaars leveren een fors aandeel van de bijdragen aan grote opensource-projecten, maar bestuurs- en invloedrijke posities binnen internationale ecosystemen worden nog vaak bezet door Amerikaanse organisaties.
Een treffend voorbeeld is de eind 2025 opgerichte Agentic AI Foundation, waarin afspraken worden gemaakt over standaarden en opensource-componenten voor ai-agenten. Deze stichting wordt op het hoogste niveau gedomineerd door Amerikaanse technologiebedrijven als Amazon Web Services, Anthropic, Block, Bloomberg, Cloudflare, Google, Microsoft en OpenAI. De enige Europese deelnemers op het daaronder gelegen Gold-niveau zijn het Duitse Suse en het Zweedse Ericsson.
Besturing nog onvoldoende geregeld
Een belangrijk aandachtspunt is volgens de onderzoekers het ontbreken van duidelijke governance. Nog altijd heeft 31 procent van de Europese organisaties geen formeel raamwerk voor het beheer van opensource. Organisaties die dat wel hebben, melden gemiddeld een rendement van meer dan vier keer hun investering. Bij organisaties zonder formele governance ligt dat op 3,6 keer de investering. Veel organisaties vertrouwen op informele controles door individuele ontwikkelaars. Volgens de onderzoekers staat dat op gespannen voet met de groeiende rol die opensource speelt in kritieke infrastructuur en soevereiniteitsvraagstukken.
De samenstellers van het rapport zijn met name kritisch op de publieke sector. Bijna de helft van de onderzochte overheidsorganisaties uit de Europese Unie zegt geen formeel opensource-governancebeleid te hebben. Juist bij organisaties die sterk afhankelijk zijn van leveranciers en aanbestedingen ontbreekt vaak de capaciteit om actief deel te nemen aan opensource-gemeenschappen. Daarmee ontstaat volgens de onderzoekers een kloof tussen de politieke ambitie rond digitale soevereiniteit en de praktijk van it-beheer.
Toenemende druk
Ook de opmars van ai zorgt voor nieuwe uitdagingen. Vrijwel alle ondervraagde organisaties, 94 procent, gebruiken of testen generatieve ai-coderingstools. Driekwart stelt dat die hulpmiddelen de waarde van opensource vergroten. Daarnaast zegt 48 procent meer opensource te gebruiken door de beschikbaarheid van dergelijke ai-toepassingen.
Volgens de 2026 State of Open Source in Europe neemt daardoor ook de druk op de ontwikkelaars en beheerders van opensource-projecten toe. Tegelijkertijd krijgen organisaties te maken met strengere regels rond compliance en softwareketens. Bijna twee derde heeft daarom extra geïnvesteerd om de toenemende regelgeving te ondervangen.
Private forks kostbaar
Het onderzoek wijst daarnaast op de nadelen van zogeheten private forks: interne varianten van opensource-projecten die niet terugvloeien naar de oorspronkelijke gemeenschap. Bijna de helft van de organisaties onderhoudt zulke forks. Gemiddeld zijn zij per releasecyclus 311 uur kwijt aan het bijwerken van 9,5 afzonderlijke forks. Meer dan een kwart kan die kosten niet eens nauwkeurig in kaart brengen.
Hilary Carter, vicevoorzitter onderzoek van de Linux Foundation, zegt dat vijf jaar onderzoek het belang van opensource voor de Europese technologiesector bevestigt. Tegelijkertijd waarschuwt zij dat de beoogde Europese investeringen in digitale infrastructuur alleen rendement opleveren als organisaties verder gaan dan het implementeren van software. ‘Dat vraagt om sterke governance en actieve bijdragen aan de gemeenschap.’
EU trekt 2 miljard euro uit voor technologische soevereiniteit
De Europese Commissie werkt aan een zogeheten Tech Sovereignty Package, een investeringsprogramma waarmee ongeveer tweemiljard euro beschikbaar komt voor digitale infrastructuur en technologische onafhankelijkheid. Volgens de Linux Foundation kan opensource daarbij een belangrijke rol spelen, omdat organisaties zo minder afhankelijk worden van individuele leveranciers en meer invloed kunnen krijgen op de technologie die zij gebruiken.
De onderzoekers van The Linux Foundation, LF Europe, LF Research en NeoNephos plaatsen daarbij wel een kanttekening. Extra investeringen in opensource leveren volgens hen pas echt voordeel op als organisaties ook investeren in governance, onderhoud en bijdragen aan projecten. Alleen software gebruiken is niet voldoende om meer controle over de digitale keten te krijgen.
Open code/source staat niet synoniem voor meer onafhankelijkheid want open governance en open ontwikkeling gaan om de organisatie. Zeg maar de open sores van een vereniging waar je bijdragen gewaardeerd worden maar niet betaald. Bij open source ontstaat een bijzondere verhouding tussen drie gemeenschappen: de gebruikers die behoefte hebben aan functionaliteit, de ontwikkelaars die deze realiseren en de financiers die de continuïteit mogelijk maken. Die belangen overlappen maar zijn niet identiek als we kijken naar de juridische eigenaar van de intellectuele eigendommen.
Bij een vereniging hebben leden formele zeggenschap via de ledenvergadering maar binnen de Linux Foundation wordt bestuurlijke invloed mede bepaald door de financiële bijdrage. En inderdaad is daar weinig Europese vertegenwoordiging als ik kijk naar de verdeling van de bestuurszetels tussen Aziatische en Amerikaanse bedrijven. De paradox van inspraak vanuit de gebruikers (adviesraad) en de zeggenschap vanuit de financiers zorgt ervoor dat open source is geen altruïstisch bedrijfsmodel is. De Linux Foundation is tenslotte een lobbyclub waar de belangen van degene die betalen in de governance structuur zitten.
Dat is niet fout of goed maar iets om rekening mee te houden als overheden contributie gaan betalen aan een non-profit organisatie die geen enkele garantie biedt op de gezochte soevereiniteit. Want waarom zou Europa €2 miljard moeten betalen als niet duidelijk is hoe deze investering leidt tot meer Europese zeggenschap, meer Europese werkgelegenheid en meer Europese operationele onafhankelijkheid?
Wel de lusten, niet de lasten is een algemeen verschijnsel.
Wel Europa, geen inmenging.
Wel betekenisarchitectuur, geen voorwaarden zoals consensus definities en transparantie in belangen.
Wel voorzieningen, geen belastingen.
Wat betreft 2 miljard betalen en onduidelijkheid … Onduidelijkheid is ook gevolg van complexiteit. Nog niet zo lang geleden zag men IT projecten nog iets als zuiver technisch.
Opmerkelijk dat het bedrag besteed wordt aan technologische soevereiniteit, niet aan de digitale (waarmee regie, privacy en juridische controle wordt bedoeld). De reden ook dat Branchevereniging Nederland ICT haar naam wijzigde in NLdigital.
Wanneer schrijf je zelf weer eens een artikel ? Kan je er over 10 jaar weer naar verwijzen met “told you” 😉
Over ‘dat zeg ik toch’ hoef je alleen maar oude opinies af te stoffen want het is 12 jaar, 5 maanden en 17 dagen geleden toen het probleem van vandaag al benoemd werd.
Het enige wat je hoeft te doen is buzzwords zoals soevereiniteit erin te plakken want open source wordt nu gezien als een geopolitieke keuze terwijl het 12 jaar geleden om een strategische IT keuze ging.
De sores zitten niet in de sources als we kijken naar afhankelijkheden in het onderhoud, de governance en het uiteindelijke economische model. Want wel de lusten maar niet de lasten gaat om het idee dat het gratis is en dat is iets anders dan wel belasting betalen maar er geen voorzieningen voor terugkrijgen. De 2 miljard voor Tech Sovereignty Package is een druppel op de gloeiende plaat als ik kijk naar de investeringen van andere landen om bijvoorbeeld controle op de supply chain te krijgen want al die software heeft uiteindelijk nog wel een infrastructuur nodig.
En je kunt ondanks het gebruik van open source de toegang tot noodzakelijke updates, patches en ondersteuning van Red Hat verliezen als je op de OFAC lijst komt. Ook de Linux Foundation heeft haar zetel niet in Zurich maar in Amerika waardoor hele verhaal over soevereiniteit vooral om de marketing gaat. Dus ja, ik zou een opinie kunnen schrijven over de contractuele randvoorwaarden bij open source maar je kunt AI ook de oude opinie over een WA-verzekering in de cloud laten afstoffen. De open bronnen en leesbare code gaan tenslotte om het empirische model van leren. Dus waarom met een nieuwe probleemstelling komen als de ouden nog niet opgelost zijn?
Want schrijven met een vork voor de consultancy of alle vorken blijven onderhouden gaat om de keus tussen uitbesteden of zelf doen, kostenmodellen zijn leuk maar als het om de verborgen kosten gaat dan zit het probleem misschien in de governance als we kijken naar het verschil tussen beheerbaarheid en beheersbaarheid. Ook hier kun je de oude opinies afstoffen want de wederkerigheid van een Jaarbeursbode gaat om de lusten zonder de lasten, de gratis content werd ooit betaald met gratis bier.